به گزارش پایگاه خبری «عصر معدن» به نقل از  فارس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا از طرحی برای ایجاد یک ائتلاف تجاری با هدف مقابله با نفوذ چین در بازار فلزات نادر خبر داد؛ اقدامی که منتقدان آن را تلاشی سیاسی برای فشار بر پکن و بازآرایی زنجیره تأمین جهانی می‌دانند.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز چهارشنبه اعلام کرد که واشنگتن قصد دارد با همراه‌کردن کشورهای متحد خود، یک ائتلاف تجاری برای فلزات نادر ایجاد کند؛ ائتلافی که به گفته او هدفش «کاهش وابستگی جهان به چین» در این حوزه است.

ونس این اظهارات را در جریان یک نشست وزارتی در وزارت خارجه آمریکا مطرح کرد و گفت: هدف اصلی این طرح، تعیین حداقل قیمت برای فلزات نادر است تا دسترسی کشورهای غربی به این مواد تضمین شود.

(منظور از فلزات نادر، موادی حیاتی برای صنایع پیشرفته است که استخراج و فرآوری آن‌ها پیچیده و پرهزینه است.)

او مدعی شد که چند کشور تاکنون به این طرح پیوسته‌اند، هرچند نام آن‌ها را به‌طور دقیق اعلام نکرد.

تلاش آمریکا برای استفاده از تعرفه‌ها علیه چین

بر اساس این طرح، دولت دونالد ترامپ در نظر دارد با همکاری متحدانش، از تعرفه‌های گمرکی برای حفظ حداقل قیمت فلزات نادر استفاده کند؛ اقدامی که به گفته مقامات آمریکایی، قرار است مانع از آن شود که چین با عرضه ارزان این مواد، رقبا را از بازار خارج کند.

این در حالی است که بسیاری از کارشناسان معتقدند برتری چین در این حوزه نتیجه دهه‌ها سرمایه‌گذاری صنعتی، برنامه‌ریزی بلندمدت و توسعه فناوری بومی بوده، نه «دامپینگ» یا رفتار غیرمنصفانه.

اعتراف واشنگتن به وابستگی شدید به چین

ونس در ادامه سخنان خود به جنگ تجاری سال گذشته اشاره کرد و گفت این درگیری‌ها «به شکلی دردناک نشان داد که اغلب کشورها تا چه حد به فلزات نادری وابسته‌اند که تقریباً به‌طور کامل تحت کنترل چین است».

به گزارش خبرگزاری‌های آسوشیتدپرس و رویترز، او تأکید کرد که اقتصادهای غربی بدون دسترسی پایدار به این مواد، با مشکلات جدی مواجه خواهند شد.

فلزات نادر در صنایع بسیار مهمی استفاده می‌شوند؛ از موتورهای هواپیما و تجهیزات نظامی گرفته تا گوشی‌های هوشمند، انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های دیجیتال.

بر اساس آمارهای ارائه‌شده در این نشست،‌ چین حدود 70 درصد تولید جهانی فلزات نادر را در اختیار دارد و نزدیک به 90 درصد ظرفیت فرآوری (تبدیل مواد خام به مواد قابل استفاده صنعتی) نیز در اختیار این کشور است. (یعنی حتی بسیاری از کشورها اگر استخراج هم داشته باشند، برای فرآوری به چین وابسته‌اند.)

نشست گسترده با حضور 55 کشور

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، اعلام کرد که 55 کشور در نشست وزارتی ویژه فلزات نادر شرکت کرده‌اند. از جمله کره جنوبی، هند، تایلند، ژاپن، آلمان، استرالیا و جمهوری دموکراتیک کنگو.

به گفته روبیو، این کشورها ظرفیت‌های متفاوتی در حوزه استخراج و پالایش فلزات نادر دارند، اما همگی نگران تسلط چین بر این بازار هستند.

او بدون نام بردن مستقیم از چین گفت که این مواد حیاتی «به‌شدت در اختیار یک کشور خاص متمرکز شده‌اند» و این وضعیت به یک ابزار فشار ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.

چین متهم می‌شود، اما واقعیت چیز دیگری است

در حالی که مقامات آمریکایی چین را به «استفاده سیاسی» از فلزات نادر متهم می‌کنند، بسیاری از تحلیلگران یادآور می‌شوند که چین صرفاً از مزیت‌های صنعتی خود برای حفاظت از منافع ملی‌اش استفاده می‌کند؛ همان کاری که آمریکا سال‌ها با نفت، دلار و فناوری‌های حساس انجام داده است.

نگرانی آمریکا از خرید ارزان از چین

ایان لانگ، استاد اقتصاد و متخصص فلزات نادر در دانشگاه معادن کلرادو، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: برای موفقیت این ائتلاف تجاری، باید راه‌هایی برای جلوگیری از خرید غیررسمی فلزات ارزان‌قیمت چینی پیدا شود و شرکت‌ها تشویق شوند که مواد مورد نیاز خود را از چین وارد نکنند.

او توضیح داد که پنتاگون (وزارت دفاع آمریکا) می‌تواند برای شرکت‌های نظامی محدودیت‌هایی اعمال کند، اما کنترل شرکت‌های خودروسازی برقی و تولیدکنندگان غیرنظامی بسیار دشوارتر است.

اولین ذخیره استراتژیک فلزات نادر آمریکا

رئیس‌جمهور آمریکا روز سه‌شنبه اعلام کرد که این کشور قصد دارد اولین ذخیره استراتژیک فلزات حیاتی خود را ایجاد کند.

این طرح با 10 میلیارد دلار سرمایه اولیه از بانک صادرات و واردات آمریکا و حدود 1.67 میلیارد دلار سرمایه خصوصی پشتیبانی می‌شود. (ذخیره استراتژیک یعنی انبار دولتی برای مواقع بحران یا تحریم.)

ریشه تنش‌ها؛ واکنش چین به جنگ تجاری

این اقدامات آمریکا پس از آن صورت می‌گیرد که چین صادرات برخی فلزات نادر را محدود کرد؛ اقدامی که در واکنش به جنگ تجاری دولت ترامپ علیه چین و حتی برخی متحدان سنتی آمریکا انجام شد.

دو قدرت بزرگ جهان پس از دیدار دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ در اکتبر گذشته، به یک آتش‌بس یک‌ساله تجاری رسیدند و توافق کردند که تعرفه‌های سنگین کاهش یابد و محدودیت‌ها در حوزه فلزات نادر تعدیل شود.

با این حال، به گفته منابع غربی، محدودیت‌های چین همچنان سخت‌گیرانه‌تر از دوره پیش از ریاست‌جمهوری ترامپ در ژانویه 2020 است.